Karty pracy z AI. Jak dopasować gotowe zadania do zainteresowań uczniów?

Mam zadanie z procentów. Jest dobrze dobrane, ma odpowiedni poziom trudności i pozwala sprawdzić dokładnie to, co planowałem. Tylko jego treść jest dość obojętna dla części klasy. Czy warto układać wszystko od nowa?

Niekoniecznie. Mogę zostawić rachunki i pytania bez zmian, a przenieść historię do świata gier albo sportu. Uczniowie wybiorą wersję, która bardziej im odpowiada. Właśnie do takiej pracy przydaje mi się AI: szybko proponuje różne konteksty jednego zadania.

Jest jednak haczyk. Model potrafi przy okazji zmienić liczby, uprościć język albo podpowiedzieć kolejne kroki rozwiązania. Wtedy powstaje inne ćwiczenie, choć na pierwszy rzut oka wygląda podobnie. Poniżej pokazuję, na co zwrócić uwagę, i daję dwa polecenia do wykorzystania przy własnych materiałach.

Czy zainteresowania uczniów naprawdę robią różnicę?

Badania podpowiadają, że czasem tak. Harackiewicz, Smith i Priniski opisują w przeglądzie „Interest Matters” (2016), jak zainteresowanie może pomagać w podejmowaniu wysiłku i wracaniu do nauki.

W badaniu Cordovy i Leppera (1996) uczniowie klas 4–5 pracowali nad zadaniami arytmetycznymi. Kontekst, personalizacja i możliwość wyboru sprzyjały ich motywacji i zaangażowaniu. W innym badaniu Candace Walkington (2013) dopasowywała treść zadań z algebry do zainteresowań 145 uczniów. W badanych warunkach uczniowie rozwiązywali takie zadania szybciej i dokładniej, a szczególnie przydatne okazały się one przy przechodzeniu od opisu do równania. Nie znaczy to oczywiście, że ten sam efekt otrzymamy w każdej klasie.

Jest też druga strona. Harp i Mayer (1998) wykazali w badaniach ze studentami, że ciekawe, ale niepotrzebne szczegóły potrafią odciągnąć uwagę od głównej treści. Dlatego nie dodawałbym na siłę ulubionej gry do każdego zadania. Czasem historia rzeczywiście pomaga zrozumieć problem, a czasem tylko wydłuża polecenie.

Podobne myślenie o wyborze i znaczeniu treści znajdziemy w wytycznych UDL 3.0 organizacji CAST. Nie mylmy tego z dobieraniem nauczania do „wzrokowców” i „słuchowców”. Education Endowment Foundation zwraca uwagę, że dla tak rozumianych stylów uczenia się brakuje dobrych dowodów. Tutaj chodzi o możliwość wyboru kontekstu zadania, a nie o etykietowanie dzieci.

Co wolno zmienić, a czego nie ruszać?

Zawsze zaczynam od celu. Jeśli ćwiczę kolejne zmiany procentowe, to w nowej wersji uczeń też ma je obliczyć. Nie wystarczy, że oba zadania dotyczą cen.

• Zostawiam: sprawdzaną umiejętność, potrzebną wiedzę, poziom trudności i to, ile uczeń musi sam zaplanować.
• Zmieniam: sytuację, bohaterów albo przedmiot, o którym jest mowa.
• Kontroluję: liczby, słownictwo, długość polecenia, rodzaj obliczeń i ewentualne podpowiedzi.

W praktyce nie przygotowywałbym 25 wersji dla 25 uczniów. Dwie lub trzy wersje do wyboru, w tym jedna neutralna, zwykle są rozsądniejszym początkiem. Zainteresowania nie muszą też oznaczać łatwiejszych zadań.

Jedno zadanie, trzy różne historie

Na przykładzie procentów najlepiej widać, gdzie kończy się zmiana kontekstu, a zaczyna zmiana samego zadania. Każda poprawna wersja wymaga dwóch kolejnych zmian procentowych.

Wersja wyjściowa

Kurtka kosztowała 240 zł. Sklep obniżył jej cenę o 15%, a po tygodniu podniósł nową cenę o 10%. Ile kosztuje kurtka teraz? Czy jest droższa, czy tańsza niż na początku?

Wersja z grami

Kontroler do konsoli kosztował 240 zł. Podczas wyprzedaży sklep obniżył jego cenę o 15%, a po premierze nowej gry podniósł nową cenę o 10%. Ile kosztuje kontroler teraz? Czy jest droższy, czy tańszy niż przed wyprzedażą?

Wersja sportowa

Koszulka meczowa kosztowała 240 zł. Pod koniec sezonu sklep klubowy obniżył jej cenę o 15%, a po awansie drużyny podniósł nową cenę o 10%. Ile kosztuje koszulka teraz? Czy jest droższa, czy tańsza niż na początku?

Wynik wszystkich trzech zadań to 224,40 zł (240 × 0,85 × 1,10). W każdym uczeń musi też sam pamiętać, że druga zmiana dotyczy już obniżonej ceny. Błąd „15% minus 10%, czyli 5% taniej” nadal prowadzi do niepoprawnych 228 zł.

A oto zadanie, które AI mogłaby przypadkiem uprościć

„Kontroler kosztował 200 zł. Cenę obniżono o 10%, a potem podniesiono o 10%. a) Oblicz cenę po obniżce. b) Oblicz cenę po podwyżce. c) Porównaj ją z ceną początkową.”

Widać różnicę? Liczby stały się prostsze, a podpunkty prowadzą ucznia przez kolejne działania. Takie zadanie może być celowo przygotowaną wersją z większym wsparciem. Nie jest jednak równoważne zadaniu wyjściowemu.

Przy przygotowywaniu kilku wersji zawsze zadaję sobie jedno pytanie: czy gdybym rozdał je w tej samej klasie, każda sprawdzałaby tę samą umiejętność na zbliżonym poziomie?

To działa nie tylko na matematyce

Język angielski. Jeśli uczniowie ćwiczą Past Simple, mogę zmienić temat tekstu na wyprawę w Minecraft, zostawiając te same konstrukcje gramatyczne. Sprawdzam tylko, czy nowa historia nie wymaga dodatkowego słownictwa, którego nie planowałem.

Biologia. Przy porównywaniu komórek roślinnych i zwierzęcych mogę dodać krótki kontekst pracy w laboratorium. Schematy, nazwy struktur i pytania pozostają bez zmian. Zmyślona opowieść nie może zmieniać faktów przyrodniczych.

Historia. Zamiast zamieniać dokument historyczny w fikcyjny tekst z gry, poprosiłbym uczniów o przygotowanie podpisu do muzealnego eksponatu. Nadal pracują na tym samym źródle i muszą wyciągnąć z niego te same informacje.

Nie każdy temat da się sensownie osadzić w czyimś hobby. I wcale nie trzeba tego robić za wszelką cenę.

Skąd wiedzieć, czym interesuje się klasa?

Najprościej zapytać uczniów. Można przeprowadzić dwuminutową anonimową ankietę: „Jakie tematy chętnie widziałbyś w zadaniach?” albo poprosić, by sami zaproponowali kontekst jednego ćwiczenia. Unikam zgadywania na podstawie płci czy wieku. Piłka nożna nie jest zarezerwowana dla chłopców, a moda dla dziewczyn.

Do rozmowy z AI wystarczy lista zainteresowań, np. „gry, zwierzęta, gotowanie, sport”. Nie potrzeba imion ani informacji o konkretnych uczniach.

Zacznij od tego, co już masz

Nie trzeba przepisywać ćwiczeń do okna czatu. Jeśli używane narzędzie przyjmuje zdjęcia albo PDF-y, możesz pokazać mu materiał, który chcesz przerobić. Najpierw upewnij się jednak, że został dobrze odczytany.

1. Zdjęcie zadania

Zrób wyraźne zdjęcie jednego ćwiczenia lub krótkiego fragmentu podręcznika. Przytnij marginesy i sprawdź, czy widać wszystkie liczby, wzory i znaki. Poproś AI o przepisanie danych i nazwanie umiejętności, którą sprawdza zadanie. Zanim poprosisz o nową wersję, porównaj jej odczyt z oryginałem. Przy ułamkach, indeksach czy tabelach pomyłki w odczycie bywają trudne do zauważenia.

2. Własna karta pracy lub plik

Może to być PDF, dokument tekstowy lub Twoja lista zadań. Wskaż, które ćwiczenia mają pozostać równie trudne. Nie zlecaj od razu przerabiania całego zeszytu czy rozdziału.

3. Sam temat lekcji

Jeśli nie masz materiału wyjściowego, wpisz temat, cel i przykładowy typ zadania. AI może wtedy ułożyć ćwiczenia od zera, ale nie będzie znała tego, co Twoja klasa już umie. W tej wersji trzeba szczególnie uważnie sprawdzić wymagania i odpowiedzi.

Stan na październik 2026: dostępność załączników i sposób ich przetwarzania zależą od używanego narzędzia oraz planu. Przed przesłaniem materiałów sprawdź jego aktualne zasady i szkolne ustalenia dotyczące ochrony danych.

Krótki prompt do skopiowania

Ten krótszy wariant wystarczy, gdy przerabiasz jedno zadanie. Celowo dzieli pracę na dwa kroki: najpierw odczyt, potem nowa wersja.

Pomóż mi przygotować warianty zadania dla klasy [KLASA] z [PRZEDMIOTU].
Cel: [UMIEJĘTNOŚĆ]. Zainteresowania: [TEMAT 1], [TEMAT 2].
Materiał: [WKLEJAM TREŚĆ / DOŁĄCZAM ZDJĘCIE LUB PLIK].

Najpierw odczytaj zadanie, wskaż sprawdzaną umiejętność i wypisz, co trzeba zachować bez zmian. Jeśli czegoś nie widać, nie zgaduj. ZATRZYMAJ SIĘ i poczekaj na moją odpowiedź.

Dopiero po moim potwierdzeniu przygotuj dwie wersje tematyczne i wersję neutralną. Zachowaj poziom trudności, liczbę kroków rozumowania i porównywalny czas pracy. Nie dodawaj podpowiedzi ani nie wydłużaj bez potrzeby poleceń. Dołącz klucz dla nauczyciela i krótkie porównanie wariantów z oryginałem.

Po sprawdzeniu analizy wystarczy odpowiedzieć: „Potwierdzam, przygotuj warianty”. Przy całym zestawie lub zadaniach wymagających szczególnej kontroli przyda się dokładniejszy szablon poniżej.

Dokładniejszy prompt do całej karty pracy

Przy większym zestawie zadań wolę podać więcej szczegółów. W poniższym poleceniu są pola do uzupełnienia, instrukcja sprawdzania odczytu oraz prośba o klucz odpowiedzi.

ROLA
Pracujesz jako doświadczony nauczyciel [PRZEDMIOT] w polskiej szkole [PODSTAWOWEJ / PONADPODSTAWOWEJ]. Pomagasz mi dostosować zadania do zainteresowań uczniów. Najważniejsza jest poprawność dydaktyczna, a nie efektowna fabuła.

KONTEKST MOJEJ LEKCJI
Klasa / wiek uczniów: [WPISZ]
Temat lekcji: [WPISZ]
Cel uczenia się — co uczeń ma umieć: [WPISZ]
Sprawdzane umiejętności i pojęcia: [WPISZ]
Poziom trudności: [WPISZ]
Czas na wykonanie zadań: [WPISZ]
Zainteresowania, do których chcę nawiązać: [WPISZ]
Liczba wariantów do wyboru: [WPISZ]
Co uczniowie już potrafią: [WPISZ, JEŚLI ISTOTNE]

MATERIAŁ WYJŚCIOWY
[DOŁĄCZAM ZDJĘCIE ĆWICZEŃ / FRAGMENT PODRĘCZNIKA / PDF / WŁASNĄ KARTĘ PRACY / NIE DOŁĄCZAM MATERIAŁU].

Zadanie źródłowe służy Ci do rozpoznania umiejętności, sposobu rozumowania, formatu ćwiczeń i poziomu trudności. Jeśli źródłem jest cudzy podręcznik, przygotuj nowe, samodzielnie sformułowane zadania; nie kopiuj dłuższych fragmentów ani całych ćwiczeń dosłownie.

CO MASZ ZROBIĆ — PRACUJ W TEJ KOLEJNOŚCI

ETAP 1. ODCZYT I ANALIZA
1. Krótko opisz, co odczytałeś z dołączonego materiału.
2. Wskaż, jakie umiejętności sprawdzają zadania, i porównaj je z moim celem.
3. Wymień elementy, których nie wolno zmienić, aby ćwiczenie nadal miało ten sam sens dydaktyczny.
4. Jeżeli zdjęcie jest nieczytelne, dane są niepełne albo cel jest niejasny, nie zgaduj. Wskaż konkretnie, czego brakuje, i poproś mnie o wyjaśnienie, zanim przejdziesz dalej.
5. Po etapie analizy ZATRZYMAJ SIĘ. Poczekaj, aż poprawię lub zatwierdzę odczyt. Nie przechodź do etapu 2 bez mojej odpowiedzi.

ETAP 2. DOSTOSOWANIE
6. Przygotuj [LICZBA] wersje zadań nawiązujące do wskazanych zainteresowań oraz — jeśli to możliwe — wersję neutralną.
7. Zachowaj we wszystkich wariantach ten sam cel, zbliżoną trudność, liczbę etapów rozumowania i porównywalny czas pracy.
8. Zmieniaj przede wszystkim kontekst, sytuacje, bohaterów i przykłady, a nie sprawdzaną umiejętność.
9. Nie zaokrąglaj liczb ani nie ułatwiaj obliczeń. Nie dodawaj podpunktów czy podpowiedzi, które wyręczą ucznia w planowaniu rozwiązania. Zachowaj długość poleceń zbliżoną do oryginału.
10. Nie zakładaj, że uczeń musi znać konkretną grę, film, sport czy hobby. Wszystkie informacje potrzebne do rozwiązania umieść w treści zadania.
11. Nie dodawaj przypadkowych ciekawostek ani fikcyjnych faktów naukowych lub historycznych. Jeżeli używasz danych wymyślonych na potrzeby zadania, zaznacz to.
12. Dopasuj język poleceń do wieku uczniów. Nie obniżaj wymagań tylko dlatego, że zmieniamy temat ćwiczenia.
13. Upewnij się, że zadania są samodzielnie zrozumiałe, a zainteresowanie nie odciąga uwagi od umiejętności, którą ćwiczymy.

ETAP 3. GOTOWY MATERIAŁ
14. Przygotuj przejrzyste wersje kart pracy dla uczniów — bez kluczy odpowiedzi i zbędnych ozdobników.
15. Dodaj osobno materiał dla nauczyciela: poprawne odpowiedzi lub przykładowe rozwiązania, sposób ich sprawdzania oraz najczęstsze możliwe błędy.
16. Przy każdym ćwiczeniu wskaż, jaką konkretnie umiejętność sprawdza.
17. Na końcu dodaj tabelę kontrolną: co zachowałeś, co zmieniłeś, czy zmieniły się liczby, liczba kroków, długość tekstu lub potrzebna wiedza i czy to wpłynęło na trudność.
18. Jeżeli jakiś element wymaga mojej merytorycznej weryfikacji, zaznacz go wyraźnie. Nie udawaj pewności.

FORMAT
Pisz naturalnym, poprawnym językiem polskim. Unikaj niepotrzebnych anglicyzmów. Oddziel wyraźnie wersje dla uczniów od materiału dla nauczyciela. Zachowaj układ nadający się do przeniesienia do edytora tekstu i wydrukowania.

Najważniejszy fragment tego polecenia to prośba o zatrzymanie się po analizie materiału. Wolę poprawić źle odczytaną liczbę na tym etapie niż odkryć błąd na wydrukowanej karcie.

Co napisać, gdy AI za bardzo zmieni zadanie?

Nie zaczynałbym wtedy rozmowy od nowa. Lepiej wskazać konkretny problem. Oto kilka zdań, które można wkleić jako kolejną wiadomość:

• „Zachowaj dokładnie te same umiejętności i stopień trudności, ale zmień kontekst. W obecnej wersji uczniowie mają za łatwo”.
• „Pokaż mi różnice między oryginalnym ćwiczeniem a nową wersją. Sprawdź szczególnie, czy nie zmieniła się liczba kroków w rozwiązaniu”.
• „Uprość język instrukcji, ale nie upraszczaj samego zadania”.
• „Zostaw ćwiczenia bez zmian, przygotuj tylko ich wersję czytelną na jednej kartce A4”.
• „Przygotuj jeszcze jedną wersję neutralną dla osób, które nie interesują się zaproponowanymi tematami”.

Podręcznik i dane uczniów: na co uważać

Prawa autorskie. Zdjęcie strony z podręcznika może pomóc rozpoznać typ ćwiczenia i jego cel. Nie oznacza to jednak zgody na swobodne przesyłanie całych książek do zewnętrznych usług ani na publiczne udostępnianie przeróbek cudzych materiałów. Korzystaj z własnych i odpowiednio udostępnionych materiałów, sprawdzaj zasady licencji oraz warunki używanego narzędzia. Przy cudzych zadaniach lepiej prosić o nowe ćwiczenia sprawdzające tę samą umiejętność, zamiast o niemal identyczną kopię.

Dane uczniów. Nie przesyłaj do zewnętrznego czatu prac z nazwiskami, opinii o trudnościach w nauce ani zdjęć, na których można rozpoznać dziecko. Do przygotowania wersji zadania nie są potrzebne takie informacje. Korzystaj z narzędzi dopuszczonych w szkole i sprawdzaj zasady przetwarzania danych. Przydatne są też materiały UODO dotyczące sztucznej inteligencji.

Pięć minut kontroli przed wydrukiem

Nawet przy dobrym poleceniu AI potrafi popełnić błąd. Zanim rozdam uczniom materiały, rozwiązuję zadania i sprawdzam, czy wersje są rzeczywiście porównywalne.

• Czy dane liczbowe i sposób liczenia odpowiadają zadaniu wyjściowemu?
• Czy uczeń ma wykonać tyle samo samodzielnych kroków?
• Czy nowa historia nie wymaga dodatkowej wiedzy o grze, filmie albo sporcie?
• Czy polecenie nie stało się znacznie dłuższe albo bardziej zawiłe?
• Czy odpowiedzi i ewentualny klucz są poprawne?

Na początek wystarczy wybrać jedno ćwiczenie, przygotować dwa konteksty i zobaczyć, jak uczniowie sobie radzą. To nie da odpowiedzi na wszystkie pytania o skuteczność personalizacji, ale pomoże ocenić, czy takie zadania sprawdzają się w konkretnej klasie.

Gdzie poczytać więcej?

• Harackiewicz, Smith i Priniski (2016), „Interest Matters” — o roli zainteresowania w uczeniu się.
• Cordova i Lepper (1996) — atrakcyjny kontekst, personalizacja i wybór.
• Walkington (2013) — zadania algebraiczne dostosowane do zainteresowań uczniów.
• Harp i Mayer (1998) — ryzyko nadmiaru ciekawych, ale nieistotnych szczegółów.
• CAST, UDL Guidelines 3.0 — wybór, znaczenie treści i zaangażowanie.
• Education Endowment Foundation, „Learning Styles” — dlaczego nie przypisywać uczniom sztywnych stylów uczenia się.
• UODO — sztuczna inteligencja — ochrona danych w kontekście AI.

Jeśli chcesz pójść dalej

W bezpłatnym poradniku „Sztuczna inteligencja w edukacji” zebrałem więcej pomysłów na wykorzystanie AI w codziennej pracy. Przydatne może być też opracowanie o ocenianiu w erze sztucznej inteligencji, zwłaszcza jeśli chcesz sprawdzać, czego uczniowie nauczyli się dzięki przygotowanym zadaniom.

Jeśli spróbujesz tego na lekcji, daj znać, jakie tematy wybrali uczniowie. Jestem też ciekaw sytuacji, w których dopasowywanie treści zupełnie nie miało sensu.